Aan de slag met AI-geletterdheid: meet AI-geletterdheid binnen je organisatie

AI-geletterdheid verwijst naar het geheel van competenties dat nodig is om AI-toepassingen te begrijpen en er verantwoord mee om te gaan. Het versterken van AI-geletterdheid is niet alleen een strategische keuze voor organisaties, maar krijgt ook steeds meer aandacht in het Europese beleidskader. 

Hoewel het concept AI-geletterdheid steeds duidelijker wordt afgebakend, blijft in de praktijk vaak de vraag hoe competenties concreet kunnen worden gemeten. In dit rapport bouwen we verder op deze vraag door een praktische meetschaal voor te stellen die organisaties verder helpt om een inschatting te maken van het niveau van AI-geletterdheid onder medewerkers en waar mogelijke noden of groeikansen liggen. 

Om een goed beeld van AI-geletterdheid op organisatieniveau te krijgen, zijn individuele metingen noodzakelijk. De mate waarin medewerkers met AI in aanraking komen, verschilt namelijk sterk per rol, functie en verantwoordelijkheden. In de eerste plaats is er een basisniveau nodig van AI-geletterdheid dat relevant is voor iedereen van wie het werk op de een of andere manier door AI wordt beïnvloed.

Naast algemene basiskennis is er ook sprake van rol- of functiespecifieke AI-geletterdheid. Dit verwijst naar de kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn afhankelijk van iemands functie binnen de organisatie en de manier waarop men met AI-toepassingen in contact komt. Om hiermee rekening te houden, baseert dit rapport zich op het concept van AI-persona’s zoals gedefinieerd in het het Ethical AI Literacy Framework (EAILF). 

Verschillende AI-persona's 

Het EAILF onderscheidt vijf persona's, die elk een andere relatie hebben met AI en daardoor ook andere competenties vereisen. Naast de vijf persona's uit het oorspronkelijk kader voegen we in dit rapport een zesde persona toe: de AI-omstaander. Zoals eerder aangehaald, is AI-geletterdheid ook relevant voor wie er indirect door wordt beïnvloed. 

Niet elk aspect van AI-geletterdheid is even relevant voor elke organisatie. Daarbij speelt de context een belangrijke rol. AI-geletterdheid is niet uniform: de benodigde competenties verschillen per sector. Ook binnen eenzelfde organisatie hebben verschillende diensten andere noden. Zo zal de HR-afdeling andere accenten leggen dan de communicatiedienst of een operationeel team.

Deze vragenlijst kan dan ook worden gebruikt als praktisch instrument om een eerste beeld te vormen van de AI-geletterdheid binnen de organisatie. Het gaat om een uitgebreide longlist van vragen, waarvan niet elke vraag even relevant zal zijn voor elke organisatie of elk bedrijf. De vragen kunnen daarom worden gebruikt als inspiratiebron of selectief worden ingezet, afhankelijk van de noden en prioriteiten van de organisatie. Een grondige afstemming en vertaling naar de eigen context is daarbij essentieel. 

Voor de ontwikkeling van deze meetschaal zijn de auteurs vertrokken van eigen inzichten en expertise, aangevuld met:

• Inzichten van UNESCO, Digitaal Vlaanderen en VAIA
• Bevindingen uit workshops die het KDM faciliteerde rond AI-geletterdheid
• Diepte-interviews met experts uit het veld
• Inzichten uit wetenschappelijke literatuur: Azadi, T., d’Haenens, L., De Nolf, A., Ponte, C., Luna, E., Tomczyk, Ł., Donoso, V., Torres da Silva, M., Batista, S., & Żegleń, M. (2025). Piloting And Validating Tailored Pre- and Post-Intervention Assessments for PRODIGI Target Groups. PRODIGI, KU Leuven.

Dit rapport is beschikbaar onder een Creative Commons CC BY-NC-ND 4.0 licentie.

AI-attributie

Dit werk is voornamelijk door mensen gemaakt. AI is gebruikt voor stilistische aanpassingen, zoals wijzigingen in de structuur, de formulering en de duidelijkheid. De AI kreeg instructies voor zijn bijdragen, of de AI-ondersteuning werd ingeschakeld. De door AI gegenereerde inhoud is gecontroleerd en goedgekeurd. Volgend model is gebruikt: Claude Sonnet 4.6.

Coverafbeelding door Solen Feyissa via Unsplash

Meer weten over dit onderwerp? Op de themapagina AI-geletterdheid en -maturiteit vind je meer infomateriaal en praktische tools.