Yutong Liu Digit Digital Nomads Across Time 2560x1440

29.08.2026

De verplichting van de AI Act m.b.t. AI-geletterdheid in 4 vragen

Introductie

Hoe zorg je ervoor dat jouw organisatie voldoet aan de Europese verplichting rond AI-geletterdheid? Het antwoord hierop is niet eenduidig. Om organisaties te ondersteunen bij het uittekenen van een AI-geletterdheidsbeleid, ontwikkelde het Kenniscentrum Data & Maatschappij een informatiefiche. In deze informatiefiche wordt de verplichting uit artikel 4 van de AI Act toegelicht. In 4 vragen ontdek je onder meer wat onder AI-geletterdheid wordt verstaan en welke minimumvereisten gelden.

4 vragen om de verplichting tot AI-geletterdheid te verkennen

In 4 vragen verkennen we de verplichting inzake AI-geletterdheid. Zo krijgen organisaties inzicht in de inhoud van deze verplichting en hoe eraan te voldoen.

Wat wordt verstaan onder de EU AI-geletterdheidsverplichting?
Hoe kan aan de EU AI-geletterdheidsverplichting worden voldaan?
Wie ziet toe op de naleving van de EU AI-geletterdheidsverplichting?
Wat zijn de sancties bij niet-naleving van de EU AI-geletterdheidsverplichting?

Digital Omnibus on AI

AI-geletterdheid wordt door de Europese Commissie beschouwd als een belangrijke doelstelling binnen het Europese AI-beleid. De verplichting inzake AI-geletterdheid, opgenomen in artikel 4 van de AI Act, trad op 2 februari 2025 in werking. Nadien werd deze bepaling aangepast via de Digital Omnibus on AI. Deze Omnibus maakt deel uit van het bredere digitale omnibuspakket, dat op 19 november 2025 werd voorgesteld om de digitale regelgeving te vereenvoudigen. In dat kader worden enkele gerichte wijzigingen aangebracht aan de AI Act.

Een van die wijzigingen heeft betrekking op AI-geletterdheid. Het oorspronkelijke artikel 4 van de AI Act verplichtte aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen ervoor te zorgen dat personen die namens hen met AI-systemen werken, beschikken over een voldoende niveau van AI-geletterdheid. De gewijzigde bepaling versoepelt deze verplichting. Voortaan moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen ter ondersteuning van de ontwikkeling van AI-geletterdheid bij personen die namens hen werken, zonder dat een specifiek niveau moet worden bereikt.

Daarnaast krijgen zowel de Europese Commissie als de lidstaten een grotere rol bij de bevordering van AI-geletterdheid. Ter ondersteuning van deze taak zal de AI Board aanbevelingen opstellen. Volgens de Commissie zal deze aanpassing bijdragen tot een vermindering van de administratieve lasten voor organisaties.

Belangrijk: AI-geletterdheid blijft een verplichting, maar deze moet worden opgevat als een inspanningsverbintenis. De nadruk ligt daarbij op ondersteuning door de Europese Commissie en de lidstaten, eerder dan op sanctionering. Daarnaast blijft de verplichting voor gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen met een hoog risico om het menselijk toezicht toe te vertrouwen aan personen met de vereiste bekwaamheid onverkort gelden (artikel 26, lid 2 AI Act). Ten slotte vloeit uit artikel 4 van de AI Act geen verplichting voort om de AI-kennis of -vaardigheden van personeel systematisch te meten of te evalueren.

Vorig en huidig artikel 4 AI Act

Oud artikel 4 AI Act:

Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om, zoveel als mogelijk, te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel en andere personen die namens hen AI-systemen exploiteren en gebruiken, en houden daarbij rekening met hun technische kennis, ervaring, onderwijs en opleiding en de context waarin de AI-systemen zullen worden gebruikt, evenals met de personen of groepen personen ten aanzien van wie de AI-systemen zullen worden gebruikt.

Nieuw artikel 4 AI Act:

1. Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid van hun personeel en andere personen die namens hen AI-systemen exploiteren en gebruiken, te ondersteunen, en houden daarbij rekening met hun technische kennis, ervaring, onderwijs en opleiding en de context waarin de AI-systemen zullen worden gebruikt, evenals met de personen of groepen personen ten aanzien van wie de AI-systemen zullen worden gebruikt. Deze verplichting houdt niet in dat aanbieders of gebruiksverantwoordelijken een bepaald niveau van AI-geletterdheid moeten waarborgen voor personen.

2. De Commissie en de lidstaten ondersteunen en faciliteren de inspanningen van aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, met name kmo’s, bij het nakomen van hun verplichting uit hoofde van lid 1 van dit artikel. Daartoe publiceert de Commissie op het in artikel 62, lid 3, punt b), bedoelde centraal informatieplatform praktische voorbeelden van hoe die verplichting na te leven.

3. De AI-board stelt, rekening houdend met Europese competentiekaders, aanbevelingen vast om de Commissie en de lidstaten te ondersteunen bij de bevordering van de krachtens lid 1 vereiste AI-geletterdheid, onder meer door gemeenschappelijke doelstellingen vast te stellen.

Kortom, de grootste verschilpunten tussen het oude en nieuwe artikel 4 van de AI Act zijn:

Er is geen verplichting meer om een specifiek niveau van AI-geletterdheid te halen binnen een organisatie (artikel 4, lid 1 AI Act);
De Europese Commissie en de lidstaten ondersteunen en faciliteren de inspanningen van aanbieders en gebruiksverantwoordelijken door het publiceren van praktische voorbeelden op het centraal informatieplatform (artikel 4, lid 2 AI Act);
De AI Board zal de Commissie en de lidstaten ondersteunen in hun missie door aanbevelingen hieromtrent op te stellen (artikel 4, lid 3 AI Act).

Downloads

De verplichting van AI-geletterdheid in 4 vragen NL - Kenniscentrum Data & Maatschappij (pdf, 265KB)

Download

Over

Deze publicatie verscheen oorspronkelijk in het najaar van 2025. In augustus 2026 werd de publicatie bijgewerkt. De bijgewerkte versie vervangt de vorige versie.